Altijd de gaten dichtlopen? Waarom jouw helicopterview je uitput.

Zie jij de fouten in een project vaak al voordat ze gemaakt worden? Ben jij degene die problemen op de werkvloer al oplost voordat je collega’s überhaupt doorhebben dat er iets misgaat? Voor jou als hoogbegaafde vrouwelijke professional is dit misschien dagelijkse realiteit. Je hebt een sterke helicopterview en een enorm verantwoordelijkheidsgevoel. Je ziet waar het mis dreigt te gaan, welke afspraken ontbreken en wat anderen laten liggen.

En omdat je het ziet, doe je er iets aan.

Je corrigeert de rapportage van een collega, neemt een taak over die dreigt te blijven liggen of voorkomt dat een project vastloopt. Maar heb je je weleens afgevraagd wat er zou gebeuren als je dat allemaal niet deed? Misschien zou er iets misgaan. Misschien zou een collega een fout maken. Of zou iemand eindelijk zelf moeten ontdekken wat jij al lang had zien aankomen.

En misschien is dat precies wat er nodig is.

Want zolang jij steeds de gaten voor anderen dichtloopt, krijgen zij niet de kans om te leren wat ze zelf nog te ontwikkelen hebben. En jij komt nauwelijks toe aan je eigen ontwikkeling.

Hoe is het zover gekomen dat jij je verantwoordelijk voelt voor wat een ander laat liggen? En waarom is het zo moeilijk om die verantwoordelijkheid terug te leggen waar die hoort?

Wat voor anderen prettig is, wordt voor jou steeds zwaarder

Stel je eens voor hoe prettig het voor je collega’s is om iemand als jij in het team te hebben. Iemand die overzicht houdt, problemen tijdig signaleert en ervoor zorgt dat het werk doorgaat. Je leidinggevende weet dat hij op je kan rekenen. Collega’s komen naar je toe wanneer ze er niet uitkomen. En jij krijgt waardering voor je inzet.

Dat voelt goed. Je bent van betekenis, je wordt gezien en je weet ta je een belangrijke bijdrage levert. Maar ongemerkt verschuift er iets. Waar je eerst af en toe bijsprong, ben je inmiddels degene geworden op wie iedereen rekent. Je krijgt steeds meer op je bord, omdat je hebt laten zien dat je het aankunt. En als je merkt dat een collega iets laat liggen, voelt het bijna vanzelfsprekend om het alsnog op te pakken.

Zo draag je uiteindelijk niet alleen verantwoordelijkheid voor je eigen werk, maar ook voor dat van anderen. Het wrange is dat jouw omgeving daar weinig last van heeft. Integendeel, die profiteren ervan. Jij bent degene die steeds harder moet werken om alles draaiend te houden.

Waarom voelt het zo vanzelfsprekend om verantwoordelijkheid over te nemen

Dat heeft vaak een langere geschiedenis dan je denkt. Als kind ontwikkel je allerlei manieren om je staande te houden in de omgeving waarin je opgroeit. Je leert hoe je anderen kunt inschatten, wat er van je verwacht wordt en welk gedrag je helpt om je veilig en geaccepteerd te voelen. Misschien nam je al jong heel veel waar. Je voelde spanningen aan, zag wat er nodig was en hield rekening met de stemming van je ouders. Je ontdekte dat het prettig was als iedereen tevreden was. Dat je waardering kreeg als je behulpzaam was, geen problemen veroorzaakte en verantwoordelijkheid nam.

En misschien leerde je ook dat jouw eigen gevoelens, wensen of boosheid beter even konden wachten.

Zo ontwikkelde je gewoontes die je hielpen om je plek te vinden in je gezin. Je leerde vooruitdenken, rekening houden met anderen, problemen voorkomen en zorgen dat alles goed verliep. Daar werd je steeds beter in. Wat ooit een manier was om je veilig te voelen, groeide uit tot een vanzelfsprekende manier van leven. En die manier neem je mee naar je volwassenheid.

Je bent volwassen, maar je reageert soms nog alsof je een kind bent

Je leeft inmiddels in een heel andere omgeving dan vroeger. Je bent niet meer afhankelijk van je ouders om je veilig te voelen. Toch kunnen de overtuigingen en gewoontes uit je jeugd nog steeds bepalen hoe je reageert. Misschien voelt het ongemakkelijk wanneer een collega teleurgesteld is. Misschien blijf je na een overleg piekeren omdat iemand kritisch reageerde op jouw voorstel. Of misschien kun je een fout die je ziet aankomen nauwelijks laten gebeuren, ook wanneer het helemaal niet jouw verantwoordelijkheid is.

Ergens voelt het nog steeds veiliger om in te grijpen. Om te zorgen dat niemand ontevreden is. Dat er geen gedoe ontstaat. Dat je gewaardeerd blijft om wat je bijdraagt. En omdat dit gedrag je al zo lang vertrouwd is, voelt het misschien zelfs comfortabel. Je weet precies hoe je problemen moet oplossen. Je weet hoe je anderen kunt helpen. Daar ben je goed in geworden. Maar iets anders doen?

Een collega zelf laten uitzoeken hoe die een probleem oplost. Een teleurgestelde reactie verdragen. Of zeggen dat je iets niet overneemt, terwijl je weet dat je het gemakkelijk zou kunnen. Dat kan veel moeilijker voelen. Niet omdat je niet weet hoe je grenzen moet stellen, maar omdat je iets loslaat wat je jarenlang houvast heeft gegeven.

Wat vroeger werkte, kan je nu uitputten

Als kind had je misschien vooral te maken met de verwachtingen van je ouders, je gezin en later je schoolomgeving. In je volwassen leven is die kring veel groter geworden. Je hebt collega’s, een leidinggevende, een partner, kinderen, familieleden en misschien ook nog ouders die steeds meer ondersteuning nodig hebben. Wanneer je bij al die mensen dezelfde verantwoordelijkheid voelt om te zorgen dat alles goed gaat, wordt de belasting steeds groter. En ondertussen verandert ook je leven.

Veel vrouwen merken vanaf hun veertigste of vijftigste dat ze anders naar hun leven gaan kijken. Wat wil ik nog? Hoeveel tijd en energie wil ik blijven besteden aan de verwachtingen van anderen? Waar ben ik zelf gebleven?

Ook lichamelijk kan er veel veranderen. Tijdens de perimenopauze en overgang kunnen bijvoorbeeld slaapproblemen, vermoeidheid en concentratieklachten ontstaan. Dat kan het moeilijker maken om de belasting op te vangen die je jarenlang als vanzelfspreken hebt beschouwd.

Misschien merk je dat je sneller geïrriteerd raakt wanneer collega’s hun verantwoordelijkheid niet nemen. Dat je na je werk nauwelijks energie overhoudt voor thuis. Of dat je steeds vaker denkt, ‘Waarom moet ik toch altijd degene zijn die alles ziet en oplost?’. Het gedrag dat je vroeger hielp om je staande te houden, begint zich tegen je te keren. En dat vraagt om iets anders dan nog beter je best doen.

Welke verantwoordelijkheid laat je bij jezelf liggen?

Je bent jarenlang heel goed geworden in het zien wat anderen nodig hebben en wat zij laten liggen. Maar hoe goed ben je geworden in het herkennen van je eigen wensen en verlangens?

Misschien heb je als kind weinig ruimte ervaren om boos te zijn, teleurstelling te uiten, fouten te maken of een andere mening te hebben. Misschien heb je vooral geleerd hoe je moest aanpassen om de relatie met anderen goed te houden. Dan ligt daar nu een belangrijke ontwikkelingsopgave. Leren verdragen dat iemand het niet met je eens is. Dat een collega een fout maakt. Dat iemand teleurgesteld is wanneer jij een taak niet overneemt. Maar ook ontdekken wat jij wilt, los van wat anderen van je verwachten.

En misschien vraagt dat om stil te staan bij wat je vroeger hebt gemist. Bij de ruimte die er onvoldoende was voor jouw eigen gevoelens, verlangens en keuzes. Je kunt niet alsnog veranderen wat er in je jeugd is gebeurt, maar je kunt wel onderzoeken welke invloed het vandaag nog op je heeft. En je kunt jezelf alsnog de ruimte geven om die kanten te ontwikkelen die vroeger weinig aandacht kregen.

Dat is jouw verantwoordelijkheid.

Net zoals jouw collega verantwoordelijk is voor wat hij of zij nog te leren heeft.

Laat de ander leren wat niet jouw verantwoordelijkheid is

Zolang jij elk gat geruisloos dichtloopt, hoeft een ander niet te leren of te veranderen. Wanneer jij steeds corrigeert, opvangt en oplost, krijgt de ander weinig gelegenheid om zelf verantwoordelijkheid te nemen. Misschien gaat er dan een keer iets mis. Misschien moet een collega om hulp vragen, een fout herstellen of ontdekken dat een andere aanpak nodig is. Dat kan juist een waardevolle ervaring zijn.

Natuurlijk betekent dit niet dat je nooit meer helpt of dat je problemen bewust laat escaleren. Er zijn situaties waarin ingrijpen noodzakelijk is, maar je kunt wel leren onderscheiden wanneer jouw inzet werkelijk nodig is en wanneer je verantwoordelijkheid overneemt die bij een ander hoort.

Jouw signaleringskracht is een talent. Je vermogen om vooruit te kijken en verbanden te leggen is waardevol.

Het telkens weer overnemen van andermans verantwoordelijkheid is een energielek.

En misschien is het tijd om dat talent anders te gaan gebruiken. Om te zien wat er nodig is, zonder je automatisch verantwoordelijk te voelen voor de uitvoering. Om een ander de ruimte te geven om te leren. En om diezelfde ruimte eindelijk ook aan jezelf te geven.

Het is tijd om je eigen plek in te nemen

Merk je dat je steeds vaker uitgeput thuiskomt? Dat je je ergert aan collega’s die hun verantwoordelijkheid niet nemen, terwijl jij opnieuw degene bent die alles opvangt?

Dan is het de moeite waard om te onderzoeken waarom je dit blijft doen, ook wanneer je weet hoeveel energie het je kost.

In mijn begeleiding van hoogbegaafde vrouwelijke professionals van 45 jaar en ouder kijken we verder dan alleen het stellen van grenzen. We onderzoeken waar jouw sterke verantwoordelijkheidsgevoel vandaan komt, welke functie je aanpassingsgedrag vroeger had en waarom het zo moeilijk kan zijn om die vertrouwde gewoontes los te laten. Zodat je leert verantwoordelijkheid te nemen voor je eigen keuzes en ontwikkeling, zonder steeds de problemen van anderen te hoeven oplossen.

Wil jij ontdekken hoe je de verantwoordelijkheid kunt laten waar die hoort, zonder je schuldig te voelen?

Plan dan een gratis doorbraaksessie. We onderzoeken samen wat jou steeds opnieuw in die rol brengt en wat er nodig is om daar verandering in aan te brengen. Plan je gratis doorbraaksessie.

Gratis e-book

‘Voorkom een tweede burn-out’